Zwarte gorilla

Een van de kleurrijkste personen uit de moderne Nederlandse geschiedenis is ongetwijfeld Johan Cruijff. Meerdere legendarische uitspraken die soms niet juist lijken, maar bij nader inzien volkomen waar zijn komen uit zijn mond.  ‘Op een gegeven moment’ is een normale Nederlandse uitdrukking. In een taal waarin die uitdrukking niet bestaat (Spaans) krijgt het een lading dat vrij vertaald neerkomt op: ‘Op een moment dat God ons heeft gegeven’, met een veel zwaardere lading dus.

Zo was ik onlangs op een bijscholingscursus (Echografie), waar een filmpje werd vertoond (selective attention test, op YouTube). Je moest tellen hoe vaak het witte team de bal overspeelde. Door daarop te letten zag je niet dat een zwarte gorilla tijdens dit spel opdook en weer verdween. Je kijkt dan selectief naar het filmpje en mist daardoor andere informatie. Dit ter illustratie van het feit dat als je een echo, bijvoorbeeld van een pees, bestudeerd met in je achterhoofd bepaalde verwachtingen, je dingen over het hoofd kunt zien. Tijdens deze cursus waren zeker 4 vooraanstaande ‘specialisten’ op het gebied van echografie aanwezig. Na een uur hadden we vele echografische beelden van in dit geval een achillespees voorbij zien komen. Telkens werd de pathologie (afwijking) benoemd, maar in mijn ogen werd er steeds een element gemist. Op enkele afbeeldingen was wel een zwarte lijn op de grens tussen de achillespees en zijn omhulsel (peritendon) zichtbaar, op andere niet. Geen van de specialisten had dit opgemerkt, sterker nog, zij kenden de achterliggende gedachte hiervan niet. Kennelijk was dit hun ‘zwarte gorilla’. Ik legde uit dat ik in een team met professoren, orthopeden en patholoog anatomen hiernaar onderzoek had gedaan en een ’18 lamellig dikke structuur’ rond de achillespees had waargenomen (op de snijzaal) dat in sommige gevallen een ontsteking met verkleving zou kunnen geven. Op de echo herken je dit door het afwezig/wazig zijn van de zwarte band.  Je gaat het pas zien…